پارٽس آف سپيچ ۽ وربل جي باري ۾ ڪتاب

دوستي لاءِ دشمني کپي

هڪ گھر جا فرد پاڻ ۾ وڙهيا پيا هوندا.پاڙي يا مائٽن مان ڪير اچي هنن سان وڙهيو ته گھر جا ماڻهوءَ پاڻ ۾ کيرکنڊ ٿي ويندا،انهن سان مقابلي لاءِ تيار ٿي ويندا.ڳوٺائي يا هڪڙي برادري يا ذات جا ماڻهوءَ ٺڪر ڀتر سان وڙهيا پيا هوندا،ٻي ڪنهن ڳوٺ يا ذات سان جھيڙو ڪندا ته وري هڪٻئي سان ويجھڙائي اختيار ڪندا،قرب ڪرڻ لڳندا.فرقن،مسلڪن،مذهبن ۾ به انسان جو رويو ساڳيون آهي.

جاگرافي طور،ترقياتي ڪمن جي لاءِ فنڊن جي استعمال ۾ به يوسي،تعلقي،ضلعي،صوبي ۽ ملڪي سطح تي به ساڳيون حال آهي.

مطب ته انسان کي هر دوستي لاءِ هڪ دشمني کپي.انسانن جو هڪٻئي سان موجوده رويو اهو ٻڌائي ٿو ته دنيا هڪ گلوبل وليج بڻجي وڃڻ جي باوجود انسان تيستائين عالمي سطح  تي محبت سان  نه رهندا،جيستائين کين ڪا ڌرتي کان ٻاهرواري مخلوق (alien) جھڙو ڪو دشمن ملي،جنهن کي ڳولڻ ۾ لڳا پيا آهن.

ڇو ٿا جلدي مايوس ٿيو؟

اڄ سرڪاري ڪم سانگي هڪ دوست سان گڏجي موٽرسائيڪل تي چڙهي ٽنڊو الهيار جي هڪ بينڪ ويس،فارملٽيز پوريون ڪيم،ڪو گھربل ڪاغذ وري واپس اچي ڳوٺ کڻڻو پيو.ڪم کي پوري ڪرڻ جي ڌن ۾ ٻنپهرن جي ماني به نه کاڌيسين،ڳوٺ واپس ايندي هڪ ريڙهي واري وٽ بيٺاسين.ريڙهي تي رڳو ڀاڄي رکيل هجي.مون کي ته بک جي ڪري صفا مٿي ۾ سور پوڻ وارو هو،دوست کان پڇيم ته گھڻيون پتائي گجرون وٺون ؟ گس تي کائيندا هلون.”مون کي ايتري گھڻي بک ناهي،آئون ڪونه ٿو کاوان،توهان کي جيڪي کپن سي وٺو.“ دوست جواب ڏنو.مون به هڪڙي گجرهٿ ۾  کڻي ريڙهي واري کان پڇيو ته گھڻا پيسا ٿيندا؟ جيئن ته ريڙهي وارو اسان جي گفتگو ٻڌي چڪو هو،ريڙهي واري چيو ته پيسا ڪونه ٿو وٺان.مون کانئس پڇيو آخر ڇو؟ جواب ڏنائين ته صرف هڪ گجر کائڻ لاءِ ٿا وٺو،ان جا پيسا نه وٺندم.دوست چيو ته ٻي گجر به کڻ،سا کڻي وري پيسا پڇيامانس، ساڳيو جواب ته پيسا نه وٺندم.ڪيتريون به گجرون کڻو؟ آخر ڇو مون هن کان سوال ڪيو؟ ان ڪري جو سخت بک ۾ ،ڪم جي تڪڙ ۾ هي پيا وٺو.نه ته فروٽ کايوها،هوٽل تي ماني کائوها.سخت بک جي مجبوري ۾ کاڌي جا پيسا نه وٺبا آهن. خير هڪ گجر کڻي بنا پيسا ڏيڻ جي روانو ٿي وياسون.هن جي اميري ۽ پنهنجي غريبي ڏسي حيران ٿي ويس.ان سڄي واقعي دوران مون کي هن جي چهري تي حرص جا آثار نظر نه آيا.

واپس شهر اچي ڪم ڪار لاهي علاوالدين مٺائي واري جي دڪان تي پڪوڙا  کاڌاسين.پڪوڙا کائيندي ڪنهن سوالي سوال ڪيو ته بک لڳي اٿم سنبوسا وٺي ڏيو.

ٻه سنبوسا هن کي وٺي ڏنم،مون ڪنجوس به حاتم طائي جي قبرکي لت هنئي.ڪن ۾ رڳو ريڙهي واري جا لفظ پئي گونجيم.ان وقت مون کي اهي سڀ فلاسافيون وسري ويون ته هي پينو فقير آهن،پروفيشنل آهن،هنن کي ڪجھ ڏيڻ سان پن جو ڌنڌو وڌندو ان جي حوصله شڪني ڪرڻ کپي.

مون کي زندگي ۾ پهريون ڀيرو اها ڳاله سمجھ ۾ آئي ته سخت بک ۾ ڪنهن کي به کاڌو منع نه ڪرڻ گھرجي.مون کي وڏڙن جا اهي لفظ به سمجھ ۾ اچڻ لڳا ته ”ماني الله جي آهي.“ 

مون کي ان ڳاله جي اهميت به زندگي ۾ پهريون ڀيرو سمجھ ۾ آئي ته منهنجي والده محترمه گھر آيل ڪنهن به بکي سوالي کي ڪجھ نه ڪجھ ضرور کارائڻ جي ڪوشش ڪندي آهي.هر ڪنهن کاڌي جي سوالي جي تمام گھڻي اون  ڪندي آهي ۽ ساڻس مسڪرائي ڳالهائيندي آهي ۽ هن جي عزت نفس ڪڏهن به مجروح نه ڪندي آهي.

واپسي مهل لهندي سج تي نظر ڪيم،جنهنجي روشني مدهم ٿي چڪي هئي ۽ ماني جي لولي وانگر سڄو نظر اچي رهيوهو.آڱرن جي ٽانڊي وانگر نظر اچي رهيو هو،جنهن جي روشني ۾ ايتري شدت نه هئي.لهندي لهندي مون کي چئي ويو،دنيا ۾ انسانيت اڃا آهي ڇو ٿا جلدي مايوس ٿيو.

مٺائي

دوستن جي محفل ۾ ويٺل هئاسين.هڪ دوست چيو ته گھران مٺائي گھرايان ته گڏجي ٿا کايون.محفل ۾ موجود ڪجھ دوست ڏاڙهي ڪوڙيندڙ هئا ته ڪجھ جي سنت رکيل هئي.مٺائي کائڻ شروع ڪئيسين ته منهنجي ظرافت جي نس ڦڙڪي پيئي،سو مون چيو ته اڄ جيتري وڻيو اوتري مٺائي کايو،لڳندو هوئين اسان تي.