صاحب ۽ اڏ جو جھيڙو

هڪ صاحب کي هڪ اڏ تي ڏاڍي ڪاوڙ آهي.ان جي ڪاوڙجي به عجيب منطق آهي.اڏ به الطاف شيخ صاحب جي طرفان سنڌ جي ڪيليفورنيا قرارڏنل علائقي ۾ آهي.اها هڪ تمام پراڻي اڏ آهي،هڪ پيرمرد ٻڌايو ته اها اڏ تمام پراڻي هئي،۽ ان کي ٻيڙي واري اڏ جي نالي سان سڏيو ويندو هو.اها هڪ فائديمند اڏ آهي،اڄڪله ڪيلي جي فصل جو گذرسفر ان اڏ تي آهي.ان صاحب کي به سدائين فائدو ڏيندي رهي آهي.

هن کي اڏ تي ان ڳاله تي ڪاوڙ آهي ته هن جي راءِ مطابق اها سرڪاري اڏ نه آهي.ڪافي دفعا ان اڏ کي ڊاٺو اٿس،وريو ڦٽيو اچي.

نيٺ ان اڏ کي بند ڪرڻ لاءِ هڪ زبردست منصوبو جوڙيائين.پاڻ ٽه ايڪڙيو ان اڏ جو زميندار آهي،ته وري هڪ سوا ايڪڙي زميندار جو پاڻي بند ڪري،خلق گڏ ڪري،ٻه ونگاري جن جي ان اڏ تي ٻڙي ايڪڙ زمين آهي،جي مدد سان ان اڏ کي بند ڪرڻ جو فيصلو ڪرايائين.

اڏ به ڪا صفا ضدي آهي،بند ئي نه ٿي ٿئي،هڪ چوڪڙي وارو عارضي زميندار چهڪوڙي گھمايو ان کي کوليو اچي.ان اڏ جي وڏي زميندار،جنهن جي چار ايڪڙن  کان اها اڏ شروع ٿئي ۽ ختم به ان جي اٺ ايڪڙن تي ٿئي،تنهن لاءِ ته اڏ بند پئي آهي،اڏ به ان تي ڪجھ ناراض آهي،ته ان ڇو سندس جياپي لاءِ ڪا به ڪوشش نه ورتي آهي.اڏ صاحب تي به ڪاوڙيوکيس سڪايو هلي.

سوا ايڪڙي سان وري ياري ٿي ويئي اٿس،ڀر واري اڏ کي پارت ڪري ڇڏي اٿس ته هن کي متان سڪڻ ڏين،هي منهنجي جياپي لاءِ ڪوشش ۾ رڌل آهي.

ڊاٺل اڏ تي اميد جو سج چمڪندو رهيو،۽ سائو گاه ان جي وري ٺهڻ جي پڪ ڏيندو رهيو،سو نيٺ ٺهي ويئي،نيٺ وري وهڻ به شروع ڪندي.

ٿاڻي جي ٿڌڙي هير

هڪ عورت ٿاڻي ٿي اوڇنگارون ڏيندي،روئندي،ڪنهن کي پٽون پاراتا ڏيندي هيڊ ڪانسٽيبل کي ٻڌايو ته هنن کيس ٿاڻن جا چڪر ڪڍايا آهن.هيڊ ڪانسٽيبل کيس تسلي ڏيندي چيو ته امان اسان جون به مائرون،ڀينرون آهن،ٿاڻو خراب جاءِ ته ناهي.جلدي پاڻي کڻي آڻي عورت کي پياري تسلي ڏنائين،سافٽ ڊرنڪ گھرائڻ لاءِ ڪنهن کي موڪليائين.خاتون کي تسلي ڏنائين ته پريشان نه ٿيو،توهان جو مسئلو حل ٿي ويندو.

جمعي جو ڏينهن هجي ڪنهن ڪم سانگي ٿاڻي تي ويٺو هجان،همراه اچي منشي کي چيو ته پيش امام نماز نه پڙهائي ان کي روڪيو.همراه ويو هليو،منشي مون کي چيو ته سائين ڏسو پيا حال،ڇا ڪريون همراه چئي ٿو ته هي امام نمازنه پڙهائي،هاڻي اسين ڪنهن کي ڪيئن ويهي چڱي ڪم کان جھليون.اتي جو اتي وري پيش امام اچي پهتو ساڻس هڪ وفد گڏ هو،هڪ همراه کي ٻانهن ۾ ڌڪ لڳل هو،انهن شڪايت ڪئي ته امام صاحب کي بچائيندي هي همراه زخمي ٿي پيو آهي.امام ٻڌايو ته هڪ هفتي لاءِ پنجاب ويس،وري ٻيو امام رکيائون،مون کي پهريائين ٻڌائي ڇڏين ها ته نمازپڙهائڻ لاءِ مصلي تي وڃان ئي نه ها،اوچتو حملو ڪيائون.

منشي ٻنهي ڌرين کي ٺارڻ،۽ ٺاهڻ جي ڪوشش ڪندو رهيو،ان ڳوٺ جي وڏڙن کي فونون به ڪيائين.

ٿاڻي سان پهرين دفعي واسطو پيو هو،ڪنهن جي انتظار ۾ ٻاهروڻ هيٺان کٽ تي ليٽيو پيو هوس،ٿڌڙي هير پئي لڳي،ننڊ پئي آئي،ننڍو منشي جيڪو ڀر واري کٽ تي ليٽيل هو،تنهن کي چيم ته مون ته ٿاڻن جو رڳو گلائون ٻڌيون آهن،هتي ته صفا جھڙي ڪر جنت جي هوا پيئي لڳي،ننڍو منشي کلي پيو چيائين سائين سٺي ماڻهوءَ لاءِ ٿاڻو به ڀلو آهي باقي فسادي لاءِ ڏکيو آهي.

اتي سوچڻ لڳس ته صفائي واري کي اسين ڀنگي سڏيندا آهيون ۽ پاڻ خود گند ڪرڻ وارا پنهنجو پاڻ کي اتم سمجھندا آهيون.

پوليس جي باري ۾ به لڳي ٿو وڌاءُ گھڻو آهي،جيئن اڄڪله وري استادن مٿان ڦٽڪار لڳي پيئي آهي.

لڳي ٿو ته اسين صرف مذهبي،سياسي،۽ طبقاتي فرقن ۾ نه ورهائجي ويا آهيون،پر ڌنڌن،ڌاڙين جا به فرقا ٺاهيو ويٺا آهيون.

هر شعبي ۾ سٺا ماڻهوءَ به ويٺا آهن.پر ذڪر اڪثر ڪري صرف ڪرپٽ جو ئي ڪيو ويندو آهي،لڳي ٿو گلا جي ٽيسٽ ئي پنهنجي آهي.

هر جميل مراد آهي

اڄ ٻني تي کٽ تي ويٺوهوس.سيراندي کان هڪ موٽرسائيڪل اچي بيٺو،گاه واري مڪئي جوهڪ پراڻوواپاري موٽر سائيڪل تان لٿو،ساڻس هڪ نوجوان گڏ هو،ان جو تعارف ڪرائيندي چيائين ته هي مراد علي جو پٽ آهي.مون مسڪرائيندي پچيومانس ته مراد علي کي ڇو ڇڏي آيا،ڪو ڪم ٿي پيس ڇا؟ سدائين گڏ ايندا آهيو،ڇوڪري کي به ڪم ٿا سيکاريو ڇا؟ هن درد ڀري انداز ۾ پڇيو ته توهان کي خبر ڪانهي ڇا؟ آئون به پريشان ٿي ويس ڇو ڇا ٿيو؟ هو ته گذاري ويو،گذريل سال نومبر ۾ هن کي هارٽ اٽيڪ ٿيو،ٻه ڏينهن حيدرآباد جي هڪ اسپتال ۾ داخل رهيو،ڪراچي وڃڻ جوارادو هو پران کان اڳ ئي دم ڌڻي حوالي ڪيائين.هن ٻڌايو.ڪجھ لمحن لاءِ خاموش ٿي وياسين،مون تي ڄڻ وڄ ڪري پيئي.

مرحوم جي ايصال ثواب لاءِ اتي ئي دعا گھري سون.کيس ٻڌايم ته هن سال مڪئي مزو نه ڪيو آهي،تنهنڪري توهان کي دعوت ئي نه ڏنم،توهان کي فصل جي خوشبو ڪٿان اچي ويئي؟ اسان جو روزگار آهي،تنهنڪري خبر پئجي ويئي.هن جواب ڏنو.

تيسائين هڪ ٻيو واپاري به اچي لٿو،هن کي چيائين ته تون وڃي مڪئي گھمي اچ،سودو قسمت جو آهي.

جڏهن کان زندگي ۾ مون مڪئي پوکي،جڏهن کان مراد علي سان سودو ٿيو،هڪدفعو ڪو ٻئي ڪنهن واپاري کي ڏنم،باقي سودو سدائين مراد علي سان ٿيندوهو.هينئر هي سٽون لکندي پنهنجي موبائل تي ڏٺم ته مراد علي لغاري جي نالي سان نمبر سيو ٿيل آهي.هو ڌڱاڻي بوزدارجو رهاڪو هو.پٽس ۾ مراد علي ئي جهلڪي رهيو هو.

هي جڏهن به گڏ ايندا هئا ته سودو ڪري پوءِ ويندا هئا.قطعي نه ڇڏيندا هئا،وڏي ڇڪ ڇڪندا هئا.اڄ ائين ڪجھ به نه ٿيو.نئين واپاري کانپوءِ هو مڪئي گھمي آيو،چيائين اسان جي ڪم جي ناهي،اسين ڪراچي موڪليندا آهيون،هي حيدرآباد جي مارڪيٽ جو مال آهي.ڀلي هن کي ڏيئي ڇڏيو.پوءِ سودو ان نئين واپاري سان ڪري ڇڏيم.

اڃا تائين هن جو مسڪرائيندڙ چهرونظرن اڳيان پيو ڦري،سرائڪي ڳالهائڻ جو مٺڙو آوازڪنن تي پيو سري.

ڇا مراد ويو مڪئي ويئي،سودو ويو.دنيا بس ائين پيئي هلي.

حقيقت ۾ دنيا جو هر جميل مراد آهي،پر هو وري پنهنجي مراد جي پويان لڳل آهي.

بک ۽ ڪتابن جا اٺ

جيئن اک کليم،ته ڏسان ته ڪنهن اجنبي شهر ۾ فوٽ پاٿ تي ستو پيو آهيان.بکايل هوس،کيسي ۾ هٿ وڌم ته خالي پيو هو.سوچيم ته لکيل پڙهيل آهيان اها تعليم ڪڏهن ڪم ايندي.اتي گند ڪچري جي ڍيرن مان هڪ ٽٽل بال پوائنٽ ۽ ڪاغذ هٿ ڪري ورتم.کاڌي جي اهميت تي هڪ زبردست مضمون لکيم.بک لٿي ته نه پر مورڳو وڌندي ويئي.وري کاڌي جي اهميت تي شهرجي گھٽين ۾ هلندڙن کي ليڪچر ڏيڻ شروع ڪيم.سڀ ٻڌندا واه واه ڪندا ڀڳا ويا.بک وڌندي ويئي شگر ليول ڪرڻ لڳي،هڪ گھٽي ۾ ڀت تي ٽيڪ ڏيئي ويهي رهيس.

ننڍو شهر هو،ان جي هڪ پاڙي ۾ رلي رهيو هوس،هڪ پيرمرد پاسي ۾ اچي ويٺو.بيمارٿولڳين؟ سوال پچيائين.نه بيمار ناهيان،بالڪل صحتمند آهيان،بس بکيوآهيان.جواب ڏنم.پوءِ ماني ڇو نه ٿو کائين؟ پڇيائين.پيسا ناهن،سوال ڪنهن کان به نه ڪندس.جواب ڏنم.

لڳي ٿو اٺ ڪتابن جا پڙهي،زندگي ۾ پهرين دفعا گھران ٻاهر نڪتو آهين.ان بزرگ چيو.ها صحيح ٿا چئو.گھر ۾ ته ڪڏهن به امان کان ماني نه گھريم،هر روز هر وقت پئي پڇندي هئي ڇا کائيندين؟پوءِ نخرن سان پيو ٻڌائيندو هوس ،وري ان کاڌي ۾ ڪو عيب ڪڍي،وري ٻئي جو مطالبو ڪندو هوس.پر توهان کي اها خبر ڪيئن پئي؟ لڳي ٿو وڏا ڪي پڙهيل آهيو.کلڻ لڳو،پراڻو پنج درجا پاس آهيان،باقي عملي زندگي ۾ گھڻيئي ڌڪا کاڌا اٿم.وقت،زمانو سڀ ڪجھ پاڻهي سيکاري ڇڏيندئي.

ٽفن باڪس اڳيان رکندي چيائين ته پهريائين ماٺ ڪري ماني کاءُ.سبق نمبر ٻيو پوءِ شروع ڪنداسين.